KİMİN ENFLASYONU? -2-

21 Ağustos 2021 Cumartesi 00:32

KİMİN ENFLASYONU? -2-

Bir önceki yazımızda, enflasyonla ilgili genel tanımlamalar ve hesaplama yöntemleri üzerinde durmuştuk.

Bu yazımızda biraz daha istatistiki veriler ışığında yorumlamalar yapmaya çalışacağız:

Yaşı müsait olanlar için hatırlatma, genç yaşta olanlar için ise bilgilendirme mahiyetinde olması açısından; son elli yılın 1970 – 2020 enflasyonuna ilişkin özet verilerden yola çıkarak yorumlamalar yapmaya çalışalım:

Ülkemizin siyasi ve sosyal hayatı dinamik bir yapı arz ettiği hepimizin malumlarıdır. Son elli yıl içerisinde; sıkça yapılan seçimler, darbeler, muhtıralar, örf-i İdare (sıkıyönetim), koalisyonlar, iki meclisli (TBMM ve Senato) yönetim, Başkanlık Sistemi gibi siyasi değişikliklerin yanısıra; sayısı meçhul siyasi cinayetler, savaş (Kıbrıs Çıkarması)  iç ve dış kaynaklı terör olaylarını yaşarken, iktisaden, bu dönemlerde enflasyon oranları da dalga boyu geniş bir seyir izledi maalesef.

1970 - 2020 arasında TÜFE (halkın enflasyonu) nin en düşük olduğu üç yıl ve gerçekleşen enflasyon oranları şu şekildedir: 1970 %8,1, 2010 % 6,4, 2013 % 7,4

Aynı dönemde TÜFE’nin en yüksek olduğu üç yıl ise: 1980 %115,6, 1994 %  125,5, 1997 % 99,1 dir.

Onar yıllık dilimler halinde bakınca da gerçekleşen enflasyon ortalamaları şu şekildedir:

 1970 -1979 döneminde: % 24,11 (%28.8) ,    1980 – 1989 döneminde % 53.22  (%48.8), 1990 -1999 döneminde % 79.05  (%74.8), 2000 – 2009 arasında % 20.73  (% 21.4), 2010 -2019 arasında % 10 (%11) olarak gerçekleşmiştir.*

Dönemler itibarıyla karşılaştırma yapıldığında TÜFE ve ÜFE rakamlarının birbirlerine yakın olduğu görülmektedir. Fakat önceki yazımızda belirttiğimiz gibi 2020 %14.6   (% 25.15) ve 2021 Haziran döneminde % 17.53 (% 42.89) yıllarında TÜFE ve ÜFE arasındaki yüksek farklılık, dünya genelinde hüküm süren salgın hastalığın getirmiş olduğu yeni şartlardan kaynaklanmaktadır.

Ülkemiz dışında özellikle uzun yıllardır düşük enflasyonla yaşamakta olan ülkelerde son dönemlerde görülen ÜFE deki ani yükselmeler bu tezimizin doğruluğunu teyit etmektedir..

2021 Haziran verilerine göre: 1

                                 TÜFE       ÜFE          GIDA__

Türkiye                     % 17.5     % 42.9     % 24,9

Almanya                   %   2,3     % 11        %   1.3

Kanada                     %   3.1      % 11.5    %   1.3

AB                            %   2.5      % 11.2    %  1.5

EUR BÖLGESİ            %  1.9       % 10.9    %  0.2

İngiltere                    %  2          %   4.9   %   -0.6

Endonezya                %   1.52     % 10.6    %  2.7

ABD                         %   5.4       % 12.7    %  3.4

 

Yukarıdaki tabloda dikkat çeken en önemli hususlardan birisi, diğer ülkelerde (Endonezya hariç) gıda enflasyonu genel enflasyon düzeyinin altında gerçekleşmiş olmasına rağmen,  ülkemizde gıda enflasyonunun genel enflasyon düzeyinin üzerinde gerçekleşmiş olmasıdır. Bu durum özellikle düşük gelir grubuna sahip kesimde bir yandan açıklanan verilere güvensizlik meydana getirirken diğer yandan günlük hayatın daha sıkıntılı yaşanmasına sebebiyet vermektedir.

Ülkemizde olduğu gibi diğer ülkelerde de ekonomi yönetimleri enflasyonla mücadele için gayret etmektedirler. Bu gayretler sonucu olarak son 25 yıla (1997 -2021) ilişkin Ülkemizin enflasyon sıralaması şu şekildedir:

2004 yılına kadar en yüksek enflasyona sahip ilk on ülke arasına giren Türkiye,  2005-2017 yıllarında enflasyonla mücadelede önemli bir başarı yakalamıştır.

2007 yılında 64. ( 25 yılın en iyi sıralaması) sıraya gerilemiş, 2012 de 50. sırada yer almış olmasına rağmen, maalesef müteakip yıllarda yine ilk 15 ler de yer almıştır. Nitekim Nisan 2021 verilerine göre gerçekleşen yıllık enflasyon nispetleri ve sıralama şu şekilde gerçekleşmiştir::2

 :

1)Venezuela   5500         6) İran         0             11) Zambia          17.8

2) Sudan                       7) Yemen    30.6          12) Nijerya           16.0

3) Zimbabve                  8) Angola    22.3          13)  Siera Leone  15.5

4)Sürinam                     9) Haiti        25.0          14) Türkiye           13.6

5)Güney Sudan             10) Libya      18.2

 

Yazımızın başlığı “kimin enflasyonu ?” idi. Rakamlar konuşmaya başlayınca: Bütçesinin büyük kısmını gıdaya harcayan düşük gelirli grubunun itirazlarında haklı olduğu,

Yıllarca ülkeyi yöneten bu gün ise muhalefet konumunda olanların iktidarda oldukları dönemde yaşattıkları zulüm seviyesindeki enflasyonist döneme ilişkin iktidarın tenkitlerinde haklı olduğu,

Hiper enflasyonist dönemlerden ülkeyi kurtardıklarını iddia eden mevcut ekonomi yönetiminin, son yıllarda ülkemizi, dünya enflasyon liginde üçüncü lige düşürdüğüne dair muhalefetin eleştirilerinin de haklı olduğu,

Tek haksız olanın ülkemizi çok sevip bir türlü kendiliğinden terk etmeyen enflasyon olduğunu görmüş olduk.

Gelir dağılımını bozup, toplumsal husumetler meydana getiren,

Ülkeyi yüksek faiz sarmalına mahkum kılan sebeplerden birisi olarak, yatırımların hızını kesip işsizliği artıran,

Hasıl-ı kelam, bin bir musibetin müsebbibi olan bu enflasyonun,

Bir gün insafa gelip kendiliğinden çekip gideceğini ümit ediyoruz…

 

  • Parantez içindeki rakamlar ilgili dönemin ÜFE verileridir.
  1. : (https://tr.tradingeconomics.com/turkey/food-inflation)
  2. https://tr.euronews.com/2021/04/19/imf-enflasyon-raporu-turkiye-yuzde-13-6-ile-avrupa-sonuncusu

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Haberin Doğrusu En Güncel Haber

 

Haberin Doğrusu, Bursa haber, Bursa son dakika, Doğru haber, Son dakika, Bursa iş dünyası, Bursaspor, Bursa hava durumu, Bursa nöbetçi eczaneler, Bursa ekonomi haberi, Bursa kapalıçarşı, Bursa trafik durumu

Yazarın Diğer Yazıları